Smog – jak powstaje i jaki oddziałuje na ludzki organizm?

Smog to mgła, która zawiera w sobie zanieczyszczenia powietrza, pochodzące głównie ze spalin samochodowych, pieców, kotłów, fabryk i zakładów przemysłowych. Toksyny zawarte w powietrzu nadwyrężają ludzki układ oddechowy, powodując m.in.: alergie, zapalenia płuc czy nadciśnienie tętnicze.

 

Co to jest smog?

Smog to zjawisko atmosferyczne w postaci mgły zawierającej w sobie zanieczyszczenia powietrza. Są wśród nich, najczęściej, gazy i pyły pochodzące ze spalin samochodowych, zakładów i fabryk przemysłowych oraz pieców domów. Rozróżnia się 2 rodzaje smogu. Smog fotochemiczny powstaje zazwyczaj w miesiącach ciepłych, przy wysokiej temperaturze powietrza. Mgła jest wynikiem najczęściej spalin samochodowych, głównie węglowodorów oraz tlenków azotu. Smog klasyczny pojawia się zazwyczaj w listopadzie i trwa do lutego. Do jego powstania niezbędne jest duże stężenie tlenku siarki, pochodzącego głównie ze spalania węgla.

 

Przyczyny smogu

Idealne warunki do tworzenia się smogu to: wilgotne powietrze i brak wiatru oraz zjawisko inwersji powietrza, czyli unoszenie się ciepłego powietrza nad zimnym. Charakterystyczna mgła tworzy się również w miejscach takich jak doliny otoczone wzgórzami. Przyczyną smugu jest nadmierna emisja szkodliwych gazów oraz pyłów pochodzących ze spalania węgla drzewnego i kamiennego, oleju napędowego czy benzyny. Zanieczyszczenia powietrza są wynikiem pracy samochodów, elektrowni węglowych, zakładów przemysłowych czy palenia w piecach domowych.

 

Do powstawania klasycznego smogu przyczyniają się głównie gospodarstwa domowe. Źródłem zanieczyszczeń są piece i kotły do ogrzewania starych kamienic czy domów jednorodzinnych. Do powstawania smogu przyczynia się najczęściej nieumiejętne korzystanie z domowych instalacji grzewczych, np.:

  • wykorzystywanie do ogrzewania domu pieców na paliwo stałe,
  • używanie przestarzałych instalacji,
  • stosowanie węgla niskiej jakości,
  • palenie w piecu odpadami.

 

Główną przyczyną smogu fotochemicznego są spaliny samochodowe. W wyniku ich reakcji ze światłem słonecznym powstają trujące substancje, które dostają się do powietrza, dlatego wpływ smogu na zdrowie skutkuje chorobami układu oddechowego.

 

Skutki smogu

Zanieczyszczona mgła dociera niemal wszędzie, skażając powietrze, glebę i wodę, tym samym zatruwając wszystkie żywe organizmy, które oddychają, piją i jedzą pokarm, który urósł na zatrutej ziemi. Najbardziej poważnym skutkiem smogu jest wzrost zachorowalności ludności na choroby układu oddechowego, a także nowotwory. Silne zanieczyszczenie powietrza powoduje również kwaśne deszcze, które zatruwają wodę oraz glebę.

 

Wpływ smogu na zdrowie

Siła toksycznego oddziaływania zanieczyszczonego powietrza na ludzki organizm może zleżeć od np.: stężenia smogu, warunków klimatycznych, chorób współistniejące, wieku, odporności czy czasu trwania ekspozycji ciała na oddziaływanie zanieczyszczeń. Smog powoduje zwiększenie ryzyka zachorowania na zapalenie błony śluzowej drzewa oskrzelowego oraz alergie. Długotrwała ekspozycja na skażoną mgłę znacznie upośledza funkcje obronne dróg oddechowych, przez co są one bardziej podatne na działanie różnego rodzaju wirusów i bakterii. Smog może również wywołać podrażnienie spojówek, stany zapalne płuc, problemy z pamięcią i koncentracją, chroniczne zmęczenie, stany depresyjne czy mniejszą tolerancję na wysiłek fizyczny. U osób chorych na astmę lub pochp objawy choroby znacznie się nasilają, często ze skutkiem śmiertelnym. Zanieczyszczone pyły unoszące się w powietrzu (zwłaszcza PM 2,5) przyczyniają się do rozwoju choroby niedokrwiennej serca, zaburzeń pracy mięśnia sercowego czy nadciśnienia tętniczego.